![](https://www.gauravprakashan.com/wp-content/uploads/2023/10/215.jpg)
संघर्ष गाझा पट्टीचा..!
गेल्या दहा दिवसांपासून इस्रायल आणि कट्टरवाद्यांमध्ये वाढलेल्या तणावानंतर गाझा पट्टीत पुन्हा संघर्ष पेटला आहे. पॅलेस्टिनी दहशतवादी संघटना हमासने इस्रायलवर केलेल्या हल्ल्यानंतर दोन्ही बाजूंच्या शेकडो लोकांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत. इस्रायलचे पंतप्रधान नेतान्याहू यांच्या युद्धाच्या घोषणेनंतर इस्रायलचे लष्कर आणि हवाई दल हमासच्या दहशतवाद्यांना प्रत्युत्तर देत आहेत. गाझा पट्टीवर सातत्याने रॉकेट हल्ले होत असून, त्यावर इस्रायल नेहमीच आक्रमक राहिला आहे. इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन अनेक दशकांपासून संघर्ष करत आहे.मागील शनिवारी (७ ऑक्टोंबर ).हमासने इस्त्रायल वर तुफानी हल्ला केला..हमासच्या हल्ल्याने परत एकदा गाझा चर्चेत आला. गाझा पट्टी मधील हा संघर्ष जूनाच असून जुन्या संघर्षाची ही नवी ठिणगी आहे.काय आहे गाझा पट्टी?
गाझा पट्टी हा इस्रायल, इजिप्त आणि भूमध्य समुद्राच्या मधोमध असलेला एक छोटासा भूभाग आहे, जो जगातील सर्वात दाट लोकवस्तीचा भाग म्हणूनही ओळखला जातो. हमास ही दहशतवादी इस्लामिक पॅलेस्टिनी संघटना गाझामधूनच इस्रायलवर हल्ले करत आहे. गाझा पट्टी हे अंदाजे दहा किलोमीटर रुंद आणि ४१ किलोमीटर लांबीचे क्षेत्र आहे आणि २ दशलक्षाहून अधिक लोकांचे निवासस्थान असलेले ठिकाण आहे.याचा अर्थ प्रति चौरस किलोमीटर सरासरी सुमारे ५,५०० लोक राहतात. इस्रायलबद्दल बोलायचे झाल्यास, येथे सरासरी लोकसंख्येची घनता सुमारे ४०० लोक प्रति चौरस किलोमीटर आहे, ज्यावरून गाझा किती दाट लोकवस्ती आहे हे समजू शकते.
गाझा पट्टीत राहणारे लोक पॅलेस्टिनी आहेत. येथे राहणाऱ्या लोकांमध्ये मूळ रहिवासी आणि निर्वासितांचा समावेश आहे. १९४८ मध्ये इस्रायलची स्थापना झाल्यानंतर आणि त्यानंतर इस्रायल आणि पॅलेस्टिनी यांच्यातील लष्करी संघर्षानंतर निर्वासित गाझामध्ये पळून गेले. येथे राहणारे बहुतेक लोक उत्तरेकडे, विशेषतः गाझा शहरात राहतात. येथील लोकसंख्या खूपच तरुण आहे, सुमारे ४०% लोकसंख्या १५वर्षांपेक्षा कमी वयाची आहे.
पॅलेस्टिनी प्रदेशांमध्ये गाझा पट्टी आणि इस्रायली-व्याप्त वेस्ट बँक समाविष्ट आहे. वेस्ट बँक पूर्व जेरुसलेमची सीमा इस्रायल, मृत समुद्र आणि जॉर्डनला लागून आहे. गाझा पट्टी पूर्णपणे वेगळी आहे. खूप मोठी आहे परंतु कमी दाट लोकवस्ती आहे. पॅलेस्टाईन लिबरेशन ऑर्गनायझेशन (पीएलओ) मधील सर्वात मजबूत गट फतह पक्षाचे राज्य आहे, जो इस्रायलचा अस्तित्वाला मान्यता देतो आणि बहुतेक पाश्चात्य देश याला पॅलेस्टिनी लोकांचे प्रतिनिधित्व करणारा म्हणून ओळखतात.
जून १९६७ च्या युद्धानंतर इस्रायलने पुन्हा गाझा पट्टी ताब्यात घेतली. त्यानंतर २५ वर्षे इस्रायलने आपला ताबा कायम ठेवला, परंतु डिसेंबर १९८७ मध्ये गाझामधील पॅलेस्टिनी लोकांमध्ये दंगली आणि हिंसक संघर्षाने बंडाचे रूप धारण केले. सप्टेंबर २००५ मध्ये इस्रायलने त्या क्षेत्रातून माघार घेतली आणि गाझा पट्टीचे नियंत्रण पॅलेस्टिनी प्राधिकरण सुरत (PA)ला दिले. त्यानंतर इस्रायलने क्षेत्र संरक्षण आणि हवाई गस्त सुरू ठेवली.
गाझावर कोण राज्य कोण राज्य करतो?
गाझा पट्टीवर २००७ पासून दहशतवादी इस्लामिक गट हमासचे राज्य आहे. हमासने इस्रायलसोबतची शांतता प्रक्रिया नाकारून आपल्या सनदेत इस्रायलचा नाश करण्याचे आवाहन केले आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून हमासचे अतिरेकी गाझामधून इस्रायलच्या भूभागावर रॉकेट हल्ले करत आहेत. मात्र, ७ ऑक्टोबरपासून सुरू झालेल्या या हल्ल्यात आत्तापर्यंत हाणामारी झाली आहे. हा सर्वात भीषण हल्ला असल्याचे बोलले जात आहे.
२००७ मध्ये हमासने गाझा पट्टी ताब्यात घेतल्यापासून इस्रायलने याकडे “शत्रूचा प्रदेश” म्हणून पाहिले आहे आणि मोठ्या प्रमाणात तो बंद केला आहे. इस्रायलचे पाणी, जमीन आणि हवेवर नियंत्रण आहे. तेव्हापासून हमास इस्रायलवर ‘सेल्फ डिफेन्स’ हल्ले करत आहे. यामुळे भूतकाळात २००८-०९, २०१२, २०१४ आणि २०२१ मध्ये इस्रायली सैन्यासोबत चार मोठे लष्करी संघर्ष झाले आहेत.
बहुसंख्य लोकसंख्या गरीब
इजिप्त या एकमेव शेजारी देशानेही इस्रायलच्या गाझा नाकेबंदीला पाठिंबा दिला होता. परिणामी, आर्थिक अलिप्ततेमुळे परिस्थिती आणखीनच बिकट झाली आणि लोकसंख्येचा एक मोठा वर्ग अजूनही गरिबीत जगतो. १५ ते २४ वयोगटातील सुमारे ४०% रहिवासी बेरोजगार आहेत. तरुण लोकसंख्येमध्ये गरीबी आणि संभावना आणि संधींचा अभाव ही कारणे हमासला सतत पाठिंबा मिळत आहे.
इस्रायल आणि गाझा दरम्यान, लोकांच्या हालचालीसाठी एक सीमा (इरेझ) आणि मालासाठी एक सीमा आहे (केरेम शालोम/सुफा). इस्रायल किंवा इजिप्तमधून गाझा पट्टीत माल घेऊन जाणाऱ्या ट्रकद्वारे त्याचा वापर केला जातो. रफाला इजिप्तमध्ये जाण्याचा मार्ग देखील आहे. गाझामध्ये शस्त्रास्त्रांची वाहतूक रोखण्यासाठी इस्रायलकडून वस्तूंच्या आयातीवर कडक नियंत्रण ठेवले जाते. इजिप्तची सीमा देखील अनेकदा रोखली जाते जेणेकरून हमास बोगद्यांच्या जाळ्यातून मालाची तस्करी करण्याचा प्रयत्न करू शकेल.
– प्रा डॉ सुधीर अग्रवाल
९५६१५९४३०६
ReplyForward |